Ինչ են պատմում հայկական ավանդազրույցներն Ալեքսանդր Մեծի մասին

Ալեքսանդր Մակեդո­նացին, ով ապ­րել և  իշ­խել է Ք.Ա. չոր­­րորդ դա­­­րում, և ում մա­­­սին առաս­­­պելնե­­­րը չեն լռում մինչ օրս։ Նա երա­­­զում էր տի­­­րանալ ողջ աշ­­­խարհին և ոտ­­­քե­­­­­­­րը թա­­­թախել «Հա­­­մաշ­­­խարհա­­­յին ով­­­կիանոս»-ի ջրե­­­րում։

20 տա­­­րեկա­­­նում ժա­­­ռան­­­գե­­­­­­­լով Ար­­­գեադ­­­նե­­­­­­­րի հարստու­­­թեան գա­­­հը՝ Ալեք­­­սանդրը Մա­­­կեդո­­­նիայից հա­­­սաւ մին­­­չև Հնդկաս­­­տան, քայ­­­լեց իրա­­­նական արև­ւահա­­­րուած դաշ­­­տե­­­­­­­րով մին­­­չև ցրտա­­­շունչ Հի­­­մալայա­­­ներ ու մա­­­հացաւ հին Բա­­­բելո­­­նում՝ թող­­­նե­­­­­­­լով իր ետևից յոթա­­­նասու­­­նից ավելի «Աղեք­­­սանդրիա»-ներ և տա­­­րածե­­­լով հել­­­լե­­­­­­­նիս­­­տա­­­­­­­կան ոգին տա­­­րածու­­­թյան ու ժա­­­մանա­­­կի մեջ։ Մինչ այժմ Իրա­­­նի ու Աֆ­­­ղանստա­­­նի կող­­­մե­­­­­­­րում կա­­­րող ենք լսել, թե ինչպես այ­­­սուայն ժո­­­ղովուրդներն իրենց անվանում են Ալեք­­­սանդր Մե­­­ծի զոր­­­քե­­­­­­­րի հետ­­­նորդնե­­­րը։

Ալեք­­­սանդր Մեծն անցնում է նաև Հայ­­­քով, ուստի այստեղ նունպես կա­­­րելի է գտնել նրա հետ­­­քե­­­­­­­րը։ Եվ այս ան­­­գամ ավան­­­դազրոյցնե­­­րի տես­­­քով։

Սի­­­սիանում պատ­­­մում էին, թե Ալեք­­­սանդր Մե­­­ծի մայ­­­րը սի­­­րահա­­­րվել էր իրենց մոտ գե­­­րի ըն­­­կած մի թա­­­գավո­­­րի։ Այս թա­­­գավո­­­րը սո­­­վորա­­­կան չէր, կա­­­խարդ էր։ Ամեն գի­­­շեր նա  փո­­­խակեր­­­պվում էր վի­­­շապի և այնպեսգալիս էր թա­­­գու­­­հու մոտ, որ ոչ ոք չգու­­­շա­­կեր իր ով լի­­­նելը։

Վի­­­շապ-թա­­­գավո­­­րը նունպես սի­­­րում էր  թա­­­գու­­­հուն, և ահա նրանց սի­­­րուց լույս աշ­­­խարհ եկավ Ալեք­­­սանդրը։

Ժա­­­մանակներ  անց Մա­­­կեդո­­­նիայի ար­­­քան  սկսում է  կաս­­­կա­­­­­­­ծել իր թա­­­գու­­­հու և գե­­­րեվա­­­րված թա­­­գավո­­­րի սի­­­րային կա­­­պի մա­­­սին։ Վի­­­շապը ստի­­­պուած երկրից փախ­­ում է։

Նա ապաս­­­տան է գտնում Հա­­­յաս­­­տա­­­­­­­նում  և Մա­­­սիս լե­­­ռան ստո­­­րոտ­­­նե­­­­­­­րում ճգնում է մենակությունից։ Որոշ ժա­­­մանակ անց նրա կա­­­խար­­­դության համ­­­բավ­­­­­­ւը  տա­­­րածվում է ամենուր և երբ Աղեք­­­սանդր Մե­­­ծը հաս­­­նում է Հա­­­յաս­­­տան,  կա­­­մենում է այ­­­ցե­­­­­­­լել այդ կա­­­խար­­­դին՝ գու­­­շա­­­­­­­կելու իր ար­­­շա­­­­­­­վանքնե­­­րի ել­­­քը։

Երբ Ալեք­­­սանդրը մո­­­տենում է կա­­­խարդ-վի­­­շապին, կա­­­մենում է նախ փոր­­­ձել նրա զո­­­րու­­­թյունը, ուստի հարց է տա­­­լիս նրան, թե ինչպի­­­սի վախ­­­ճան պի­­­տի ու­­­նե­­­­­­­նա նա՝ կա­­­խար­­­դը։

– Ես պի­­­տի մեռ­­­նեմ իմ որ­­­դու թրից, – պա­­­տաս­­­խա­­­­­­­նում է կա­­­խարդ-թա­­­գավո­­­րը։

Այդ մի­­­ջոցին Ալեք­­­սանդրը, զայ­­­րա­­­­­­­ցած նրա նման հաս­­­տա­­­­­­­տուն ու հան­­­դուգն պա­­­տաս­­­խա­­­­­­­նից, իր թրով հա­­­րվածում է կա­­­խար­­­դին։

-Իմ գու­­­շա­­­­­­­կու­­­թյունն այ­­­լևս կա­­­տարվեց, քա­­­նի որ դու ես իմ որ­­­դին, – ասում է  վի­­­շապա­­­զուն թա­­­գավո­­­րը և մեռ­­­նում է։

Ահա այսպես ավարտվում է այս ավան­­­դազրույ­­­ցը։

Երկրորդ ավանդզրույցյցն այսպես է ասում.

Ալեք­­­սանդր Մեծն իր գլխին մի եղ­­­ջյուր է ու­­­նե­­­­­­­ցել։ Ոչ ոք չգիտեր այդ մա­­­սին։ Որ­­­պեսզի գաղտնի­­­քը չբա­­­ցայայ­­­տվի, նա ամեն ան­­­գամ սպան­­­նել էր տա­­­լիս իր գլու­­­խը սափ­­­րող վար­­­պետնե­­­րին։

Սա­­­կայն մի օր  վար­­­պետներից մեկը շատ է աղա­­­չում-պա­­­ղատում, որ Ալեք­­­սանդրը չսպան­­­նի նրան՝ փո­­­խարենը եր­­­դվելով թե ոչ մեկին, ոչ մի դեպ­­­քում չի պատ­­­մի եղ­­­ջյուրի մա­­­սին։ Ալեք­­­սանդրը հա­­­վատում է և բաց է թող­­­նում նրան։

Եր­­­կար է դի­­­մանում վար­­­պե­­­­­­­տը, բայց որ­­­քան եր­­­կար է նա իր մեջ պա­­­հում այդ գաղտնի­­­քը, այդքան ավե­­­լի է ուռչում և ցա­­­վում իր փո­­­րը։ Վեր­­­ջը չդի­­­մանա­­­լով այդ տա­­­ռապան­­­քին՝ սափ­­­րի­­­­­­­չը շտա­­­պում է ջրհո­­­րի մոտ, գլու­­­խը ջա­­­նասի­­­րաբար իջեց­­­նում ջրհո­­­րի մեջ և կա­­­մացուկ շշնջում. «Իս­­­կանդա­­­րի գլխին եղ­­­ջյուր կա»։

Ան­­­մի­­­­­­­ջապես փո­­­րի ցա­­վը դա­­­դարում է, իսկ ու­­­ռուցքն էլ՝ իջ­­­նում, բայց…

Օրեր են անցնում, և ջրհո­­­րի մի­­­ջից մի եղեգ է աճում։ Մի հո­­­վիվ կտրում է այդ եղեգը և շվի է պատ­­­րաստում նրա­­­նից։ Սա­­­կայն հենց փչում է, որ նվագի, շվին վճիտ ձայ­­­նով սկսում է եր­­­գել՝ «Իս­­­կանդա­­­րի գլխին եղ­­­ջյուր կա»։

Մի օր Ալեք­­­սանդրն անցնե­­­լիս է լի­­­նում այդ կող­­­մե­­­­­­­րով և շվիի ձայ­­­նե­­­­­­­րը հաս­­­նում են նրա ական­­­ջին։ Ալեք­­­սանդրը կան­­­չել է տա­­­լիս սափ­­­րի­­­­­­­չին և բար­­­կա­­­­­­­նում, թե ինչպես պա­­­տահեց, որ եր­­­բեմնի գաղտնի­­­քի մա­­­սին այ­­­սօր ար­­­դեն հո­­­վիվ­­­նե­­­­­­­րը երգ են հյուսել։ Սափ­­­րի­­­­­­­չը երդվում է, որ միայն ջրհո­­­րին է հայտնել գաղտնի­­­քը, սա­­­կայն Աղեք­­­սանդրը չի հավատում և գլխա­­­տել է տա­­­լիս նրան։

Ահա այսպես էլ ավար­­­տվում է երկրորդ ավան­­­դազրոյ­­­ցը, որն, ի դեպ, տա­­­րածված է նաև թուրքե­­­րի մոտ։ Իսկ մահ­­­մե­­­­­­­դական­­­ներն ընդհան­­­րա­­­­­­­պես Աղեք­­­սանդր Մե­­­ծին Էս­­­քանդար-է Շախ­­­դար էին ասում, որ Ալեք­­­սանդր նշա­­նակում է եղջյուրավոր։

Աղբյուրը՝ agos.com

Տարածել`
Share

You may also like...